Maagballon in de overgang: wat kun je verwachten en wat zijn de nadelen?

Wat zijn maagballonnen en welke soorten bestaan er?

Een maagballon is volgens het RIVM een zachte kunststof ballon die in je maag wordt gevuld met een zoutoplossing of gas. Hij neemt ruimte in, waardoor je sneller verzadigd bent en minder eet. Het RIVM onderzocht acht ballonnen van zeven fabrikanten op de Europese markt. Vijf daarvan, van vier fabrikanten, werden aan Nederlandse patiënten aangeboden.

De inslikbare ballon

Bij deze variant slik je een capsule in met een dun slangetje eraan. Een arts vult de ballon via dat slangetje met vloeistof en controleert de plaats met een röntgenfoto. Er is geen kijkonderzoek nodig. Volgens het RIVM-rapport loopt zo'n ballon na ongeveer vier maanden vanzelf leeg en verlaat hij je lichaam via de darmen. In de Amerikaanse registratiestudie lag de gemiddelde verblijfsduur op 15,3 weken.

De endoscopisch geplaatste ballon

Deze ballon wordt via een kijkonderzoek (gastroscopie) door je slokdarm geplaatst en later op dezelfde manier weer verwijderd. Afhankelijk van het type blijft hij volgens het RIVM zes tot twaalf maanden zitten.

Voor wie een ballon in de maag bedoeld is: de BMI-grenzen

Het RIVM beschrijft de ballon als behandeling voor mensen met obesitas die met een dieet of medicijnen niet genoeg konden afvallen. Volgens het RIVM-rapport adviseren de meeste gebruiksaanwijzingen een BMI van minimaal 27, soms met een bovengrens van 40 of 50. Een deel van de gebruiksaanwijzingen noemt daarnaast een minimumleeftijd van 18 jaar. Een vaste Nederlandse BMI-grens voor de ballon bestaat dus niet: die verschilt per merk.

De Amerikaanse toezichthouder FDA keurde op 20 maart 2026 een inslikbare ballon goed voor volwassenen van 22 tot 65 jaar met een BMI van 30 tot 40, die al eens zonder succes probeerden af te vallen. Gebruik hoort daar samen te gaan met een leefstijlprogramma. Volgens de FDA is die ballon niet geschikt bij onder meer slikproblemen, een eerdere maag- of slokdarmoperatie, de ziekte van Crohn, een verhoogd risico op maagbloedingen, bloedverdunners, een eetstoornis, zwangerschap of borstvoeding.

Weet je je BMI niet precies, reken hem dan uit met de BMI-uitleg voor vrouwen boven de 50. Een arts beslist of een ballon medisch verantwoord is en of er geen reden is om het af te raden.

Wat maagballonnen opleveren: het effect volgens onderzoek

Aanbieders noemen vaak flinke percentages. Onafhankelijke en officiële bronnen zijn voorzichtiger.

• In de Amerikaanse AUDACITY-studie (550 deelnemers, 48 weken, samengevat door de FDA) verloren deelnemers met een inslikbare ballon en leefstijlprogramma gemiddeld 6,87 procent van hun gewicht. De groep met alleen het leefstijlprogramma verloor 3,09 procent.
• In die studie verloor 58 procent van de ballongroep minstens 5 procent van het gewicht, en 32,1 procent minstens 10 procent.
• Het RIVM ziet de ballon met een dieet als een hulpmiddel voor de korte termijn. Het grootste effect op het gewicht zit in de eerste maanden na plaatsing, en of dat effect echt door de ballon komt, valt volgens het rapport niet vast te stellen. Na verwijdering kan het gewicht weer toenemen en slechts een klein deel van de mensen houdt het gewicht op langere termijn vast.

Geen van deze bronnen keek apart naar vrouwen in de overgang. Wat je na de ballon blijvend doet met eten, bewegen en slapen, bepaalt volgens het RIVM vooral het resultaat op lange termijn. Daarover lees je meer bij gewicht vasthouden zonder terugval.

Bijwerkingen en complicaties van een maagballon

Tegenover het gewichtsverlies staan nadelen die je serieus moet nemen.

• De eerste week: volgens het RIVM kun je misselijk zijn en overgeven. De FDA schrijft dat misselijkheid en braken in de gewenningsperiode bijna altijd voorkomen, net als buikpijn.
• Eerder stoppen: volgens het RIVM-rapport stopt in de onderzochte studies 2 tot 12 procent van de mensen voortijdig, onder meer doordat de ballon eerder verwijderd moet worden.
• Verstopping van de darm: een ballon kan in de darmen terechtkomen en een verstopping geven waarvoor een operatie nodig is.
• Perforatie: in zeldzame gevallen maakt een ballon gaatjes in maag of darm. Het RIVM noemt overlijden door complicaties uitzonderlijk. In de FDA-studie kregen 8 deelnemers (3 procent) een ernstige bijwerking door het hulpmiddel, er overleed niemand.

Krijg je na plaatsing hevige of aanhoudende buikpijn, blijf je braken of krijg je koorts, neem dan direct contact op met de behandelaar of een arts. Het RIVM vindt het nodig dat een arts deze risico's vooraf met je bespreekt.

Wat een maagballon betekent als je in de menopauze zit

Rond de overgang verandert je lichaam op een manier die meetelt bij elke vorm van snel afvallen.

Spieren en botten

Volgens The Menopause Society verliezen vrouwen na hun dertigste al 3 tot 8 procent spiermassa per tien jaar. Door de daling van oestrogeen in de menopauze neemt bovendien je botmassa af, schrijft de Australasian Menopause Society, die gewichtsdragend bewegen en krachttraining aanraadt. Eet je maandenlang veel minder door een ballon, dan is het extra belangrijk om genoeg eiwit te eten en te blijven trainen. Praktische tips staan bij krachttraining tijdens de overgang.

Wil je weten hoeveel spier en vet je verliest, dan kan een meting van je lichaamssamenstelling helpen. Lees hoe dat werkt bij de InBody- en rustmetabolismemeting. Ook de begeleiding die bij een ballon hoort, verdient aandacht: vraag vooraf wie je helpt met eten en bewegen en hoe lang.

Kosten en vergoeding, en het verschil met een maagverkleining

Een maagballon wordt niet vergoed uit de basisverzekering. Zorgverzekeraar DSW schrijft in zijn afbakening voor 2026 dat de maagballon voor de behandeling van obesitas niet voldoet aan de stand van de wetenschap en praktijk, en daarmee geen verzekerde zorg is. Je betaalt de behandeling dus zelf. De partnerpagina over de maagballon en de bijbehorende coaching noemt daarnaast dat de ballon na ongeveer 16 weken leegloopt en dat het gewicht daarna kan terugkomen.

Ballon of operatie

Een maagverkleining is een blijvende operatie met strengere toegang. Volgens de afbakening van DSW (2026) gaat het om een BMI boven de 40, een BMI van 35 tot 40 met een ernstige ziekte die door je gewicht ontstaat of verergert, zoals diabetes type 2, hoge bloeddruk of slaapapneu, of diabetes type 2 met een BMI van 30 of meer. Die operatie wordt wel vergoed, met eigen risico. De ballon is tijdelijk en omkeerbaar, maar levert volgens de bronnen gemiddeld veel minder blijvend resultaat op. Lees meer over de criteria bij een maagoperatie in de overgang.