Rekentool gewicht in de overgang: BMI, buikomvang en tempo

Wat berekent de rekentool voor je gewicht in de overgang?

De rekentool zet drie getallen naast elkaar: je BMI, je buikomvang en een bandbreedte voor een haalbaar afvaltempo. Samen geven ze een beter beeld dan je gewicht alleen.

Je BMI reken je uit door je gewicht in kilo's te delen door je lengte in meters in het kwadraat. Weeg je 80 kilo bij 1,68 meter, dan is je BMI 80 gedeeld door 2,82, ongeveer 28,3. Je buikomvang meet je zelf met een meetlint. Het afvaltempo berekent de tool op basis van je gewicht en een algemeen advies, zodat je ziet hoeveel weken een doel ongeveer kost.

BMI-grenzen: wat zegt je BMI in de overgang?

Je BMI is een screeningsgetal dat je gewicht afzet tegen je lengte. De Nederlandse richtlijn Overgewicht en obesitas gebruikt voor volwassenen met een Europese achtergrond de klassen in de tabel op deze pagina: van 18,5 tot 25 normaal gewicht, van 25 tot 30 overgewicht en vanaf 30 obesitas, verdeeld in drie klassen.

Waarom BMI rond je vijftigste minder zegt

De richtlijn waarschuwt dat de diagnose obesitas niet alleen op BMI kan worden gebaseerd. Bij ouderen en bij mensen met veel spiermassa kan BMI misleidend zijn. In de overgang verlies je spiermassa en verschuift vet naar je buik, waardoor je BMI gelijk kan blijven terwijl je lichaamssamenstelling ongunstiger wordt. De richtlijn noemt ook mensen met een normale BMI die toch veel buikvet hebben. Daarom meet de rekentool ook je buikomvang.

Andere grenzen voor sommige groepen

Voor mensen vanaf 70 jaar hanteert de richtlijn voor overgewicht een afwijkende grens van BMI 28 tot 30. Voor mensen met een andere dan Europese achtergrond gelden andere afkapwaarden. Hoort jij daarbij, bespreek je uitkomst dan met je huisarts.

Buikomvang meten: zo meet je je middelomtrek goed

Je buikomvang zegt meer over buikvet dan je BMI. Voor vrouwen met een Europese achtergrond noemt de richtlijn 80 centimeter als grens voor een verhoogd risico op hart- en vaatziekten en 88 centimeter voor een ernstig verhoogd risico.

Meetinstructie in drie stappen

• Ga rechtop staan en meet op je blote huid.
• Leg het meetlint halverwege tussen je onderste rib en de bovenkant van je bekken.
• Trek het lint niet te strak aan.

Meet steeds op hetzelfde moment, bijvoorbeeld 's ochtends voor het ontbijt, zodat je metingen onderling goed vergelijkbaar zijn. Voelt je buik vaak opgezet of opgeblazen, zonder dat het vet is, lees dan meer over een opgeblazen gevoel in je buik tijdens de overgang.

Realistisch afvaltempo: welke bandbreedte toont de rekentool?

De rekentool rekent met een tempo van 0,5 tot 1 kilo per week. Die bandbreedte komt uit het algemene afvaladvies van de Britse NHS voor volwassenen. Een Nederlandse richtlijn noemt voor de overgang geen apart tempo; wel raadt de richtlijn sterke calorierestrictie af, omdat die de stofwisseling vertraagt.

Zie de uitkomst als bovengrens, niet als opdracht. In de overgang werkt een lichte gewichtstoename van gemiddeld ongeveer 0,5 kilo per jaar tegen, en weken met tegenslag horen erbij. De richtlijn noemt minstens 5% gewichtsverlies na een jaar, met behoud van spiermassa, een gangbaar streefdoel. Wil je weten wat dit betekent voor een groter doel, lees dan de tijdlijn voor 10 kilo kwijtraken.

Rekenvoorbeelden: zo lees je de uitkomsten van de rekentool

Drie fictieve rekenvoorbeelden laten zien hoe dezelfde tool verschillende uitkomsten geeft. Het zijn geen echte personen, alleen getallen om de uitleg concreet te maken.

Voorbeeld 1: normaal BMI, buik net boven 80

Een vrouw van 1,70 meter weegt 68 kilo. Haar BMI is ongeveer 23,5, dus een normaal gewicht. Haar buikomvang is 84 centimeter: boven de grens van 80 voor een verhoogd risico, maar onder 88. De tool wijst haar op zelf aan de slag gaan met leefstijl. Haar BMI alleen had dat buiksignaal gemist.

Voorbeeld 2: overgewicht met een grotere buikomvang

Een vrouw van 1,65 meter weegt 82 kilo. Haar BMI is ongeveer 30,1 en haar buikomvang 94 centimeter. Ze valt binnen de GLI-voorwaarden zoals een verzekeraar die beschrijft, en met een BMI boven 30 kan ze ook medische begeleiding met haar huisarts bespreken. Een eerste doel van 5% is voor haar ruim 4 kilo; bij 0,5 tot 1 kilo per week is dat in theorie 4 tot 8 weken werk.

Voorbeeld 3: BMI boven 35

Een vrouw van 1,68 meter weegt 104 kilo. Haar BMI is ongeveer 36,8. Op basis van haar BMI alleen kan ze al in aanmerking komen voor de GLI. Haar huisarts is de logische eerste stap om te bespreken welke begeleiding past.

Wat betekenen je uitkomsten voor de GLI en andere hulp?

Je BMI en buikomvang bepalen mede of je in aanmerking komt voor de gecombineerde leefstijlinterventie. Volgens de polisvoorwaarden van een verzekeraar voor 2026 kun je meedoen als je 18 jaar of ouder bent en een BMI van 25 tot 35 hebt met een buikomvang van 88 centimeter of meer, of een BMI van 25 tot 35 met een aandoening die met overgewicht samenhangt, of een BMI van 35 of hoger.

Zo neem je je getallen mee

Je hebt een verwijzing nodig van je huisarts, bedrijfsarts of specialist. Neem je gemeten BMI en buikomvang mee naar de afspraak. Kijk in je eigen polis welke voorwaarden gelden, want die kunnen per verzekeraar verschillen. Meer over de opbouw van het programma lees je bij het leefstijlprogramma GLI op overgewichtnederland.com.

Ligt je BMI hoger, dan kan het ook zinvol zijn om met je huisarts te bespreken of medische begeleiding bij overgewicht past. Via deze site wordt niets voorgeschreven of verkocht. Wil je je getallen koppelen aan een concrete route, doe dan de afvaltest.