Bloedtest bij afvallen in de overgang: wat zegt je bloed wel en niet?

Welke bloedwaarden zeggen iets als je in de overgang aankomt?

Bij gewichtstoename kijken artsen meestal niet naar je overgangshormonen, maar naar waarden die een andere oorzaak of een gevolg van extra gewicht kunnen laten zien. Hieronder per waarde wat hij meet en waarom hij bij aankomen of niet afvallen ter sprake komt.

Schildklier: TSH

Een TSH-test meet de hoeveelheid schildklierstimulerend hormoon in je bloed. Volgens de Amerikaanse medische encyclopedie MedlinePlus (gecontroleerd januari 2026) komt een te hoge TSH meestal door een te traag werkende schildklier. Volgens een folder van het Albert Schweitzer ziekenhuis horen gewichtstoename, vermoeidheid, kouwelijkheid en een veranderde menstruatiecyclus bij de meest voorkomende klachten daarvan. Sommige lijken op overgangsklachten. Daarom is TSH een logische waarde om te laten meten als je onverklaard aankomt. Welke andere klachten erbij horen, lees je bij oorzaken van plotseling aankomen.

Bloedsuiker: HbA1c

HbA1c laat je gemiddelde bloedsuiker over ongeveer 6 tot 8 weken zien, dus het is geen momentopname zoals een prikje na het ontbijt. De waarde zegt iets over je risico op diabetes. Volgens The Menopause Society verhoogt extra gewicht, vooral rond je middel, onder meer de kans op diabetes en een hoge bloeddruk. Hoe buikvet en insuline samenhangen, staat op de pagina over insulinegevoeligheid rond de menopauze.

Cholesterol en bloedvetten

Totaal cholesterol, HDL, LDL en triglyceriden verklaren niet waarom je aankomt. Ze zeggen wel iets over je hart en bloedvaten. Het Jeroen Bosch Ziekenhuis noemt een hoog LDL-cholesterol als risicofactor en schrijft dat in de overgang de vrouwelijke hormoonspiegels dalen, waardoor hart en bloedvaten stijver kunnen worden.

Leverwaarden

ALAT en gamma-GT kunnen wijzen op een belaste lever. Bij overgewicht gaat het dan vaak om leververvetting. Een artikel in Huisarts en Wetenschap (2021) waarschuwt dat een normale ALAT dat niet uitsluit: een derde van de mensen met een ontstoken vette lever heeft een normale ALAT. Hetzelfde artikel noemt voldoende bewegen en gewichtsverlies de hoeksteen van de behandeling; 3 tot 5 procent minder gewicht vermindert de leververvetting al.

Vitaminen en mineralen

Vitamine B12, vitamine D, transferrine en ferritine zeggen iets over moeheid of tekorten, niet over je gewicht. Het Office of Dietary Supplements van de Amerikaanse NIH schrijft dat vitamine D-supplementen gewichtsverlies niet bevorderen. Een tekort laat je behandelen omdat het tekort zelf klachten geeft.

Wat bloedonderzoek bij gewichtstoename niet verklaart

Een goede uitslag is geen teleurstelling, maar informatie: er is dan geen schildklier, suiker of lever die het afvallen extra lastig maakt. De belangrijkste drijver van gewichtstoename rond deze leeftijd is volgens The Menopause Society ouder worden. Dalend oestrogeen zorgt er vooral voor dat vet zich eerder in je buik opslaat. Geen enkele bloedwaarde meet dat effect.

Waarom blijven sommige vrouwen slank in de overgang?

De bronnen geven daar geen sluitend antwoord op. De Australasian Menopause Society noemt een gemiddelde van ongeveer 0,5 kilo per jaar, en een gemiddelde verbergt grote verschillen tussen vrouwen. Wat The Menopause Society wel noemt als factoren: hoeveel je beweegt, of je je spiermassa onderhoudt, hoe je slaapt en hoeveel stress je hebt. Vrouwen verliezen na hun dertigste 3 tot 8 procent spiermassa per tien jaar. Regelmatig bewegen helpt die spieren te behouden.

Kan oestrogeen helpen bij het afvallen?

Nee, niet als afvalmethode. The Menopause Society noemt hormoontherapie geen directe behandeling om af te vallen; sommige studies wijzen op iets minder vetopslag in de buik. De Nederlandse richtlijn Obesitas tijdens de overgang (2023) noemt het effect op gewicht onbekend. Wel maakt hormoontherapie volgens de Australasian Menopause Society niet dik. Meer daarover bij hormonen en je gewicht.

En vooral: een test is geen afvalmethode. Een uitslag kan een obstakel aanwijzen, maar de kilo's gaan er pas af met wat je daarna verandert.

Bloedonderzoek laten doen: via de huisarts of thuis met een vingerprik?

Er zijn twee routes. Welke past, hangt af van of je klachten hebt en of je zelf wilt betalen.

Via de huisarts

Heb je klachten of kom je onverklaard aan, dan is de huisarts de logische eerste stap. Het huisartsbezoek valt niet onder het eigen risico, schrijft verzekeraar NN op de vergoedingspagina (geraadpleegd 23-10-2026). Vindt de huisarts laboratoriumonderzoek nodig, dan vergoedt de basisverzekering dat wel, maar daarvoor geldt het verplichte eigen risico, in 2026 385 euro. Kijk in je polis wat voor jou geldt. Het voordeel: de huisarts kiest de waarden die bij je klachten passen en kan de uitslag meteen duiden.

Zelf thuis prikken

Wil je zonder klachten of zonder verwijzing je waarden laten meten, dan betaal je dat zelf. Volgens dezelfde NN-pagina vergoedt de basisverzekering preventief bloedonderzoek op eigen initiatief niet. Een aanbieder van thuistests is PostYourLab: je krijgt een pakket door de brievenbus, prikt met een vingerprik een paar druppels bloed en stuurt het per post terug naar een ISO-gecertificeerd laboratorium. Voor de schildklier, HbA1c en de preventiepakketten staat de uitslag volgens de productpagina binnen een werkdag na ontvangst online. De prijzen en inhoud per test zie je in de tabel hieronder, met peildatum 23-10-2026.

Twee kanttekeningen. De GLP-1-test is volgens de aanbieder bedoeld om waarden te volgen rond het gebruik van GLP-1-medicatie, voor de start en tijdens het gebruik; het is geen test om te zien of zulke medicatie bij je past. Dat beslist een arts. De overgangstest meet AMH, LH en FSH en zegt volgens PostYourLab zelf dat labonderzoek de overgang kan ondersteunen maar niet vaststellen. Die test zegt niets over je gewicht. Meer daarover lees je bij de bloedtest voor de overgang thuis.

Eerlijk over geld: als je via een link op deze pagina een test bestelt, kan dat deze site een vergoeding opleveren. Dat verandert niets aan wat we je aanraden. Heb je klachten, begin dan bij je huisarts; die route kost je hooguit je eigen risico.

Afwijkende of normale bloedwaarden: wat doe je met je uitslag?

Een uitslag uit een thuistest is een getal, geen diagnose. PostYourLab adviseert zelf om een afwijkende schildklieruitslag met je huisarts te bespreken, en dat geldt voor elke afwijkende waarde. Neem de uitslag mee, samen met je gewichtsverloop, je buikomvang en een lijst van je medicijnen. Volgens Bijwerkingencentrum Lareb is gewichtstoename een bekende bijwerking van verschillende geneesmiddelen. Stop daar nooit zelf mee, maar bespreek het met je arts.

• TSH afwijkend: de huisarts beoordeelt of verder schildklieronderzoek nodig is.
• HbA1c verhoogd: bespreek wat dit betekent voor je risico op diabetes en of herhalen nodig is.
• Leverwaarden verhoogd: de huisarts gaat na waar het vandaan komt, want alcohol, medicijnen en virussen kunnen ook een rol spelen.
• Tekort aan vitaminen of ijzer: laat de behandeling bepalen door huisarts of apotheker, niet door een webshop.

Zijn al je waarden normaal en wil je toch afvallen? Dan is dat juist een helder vertrekpunt. Doe de afvaltest voor de overgang om te zien welke route bij je BMI en buikomvang past.

Hulp bij afvallen na je bloedonderzoek

Bloedwaarden in orde, kilo's nog niet. Dan zijn er drie routes, van licht naar intensief.

Diëtist en leefstijlprogramma

Een diëtist kan je helpen een eetpatroon te vinden dat bij je gezondheid en je dag past. Volgens Zorgwijzer zitten in 2026 de eerste drie behandeluren dieetadvies in de basisverzekering, meestal zonder verwijzing, maar ze vallen wel onder het eigen risico. Bij overgewicht kan de huisarts je ook verwijzen naar de gecombineerde leefstijlinterventie (GLI), die volgens het RIVM sinds 2019 in de basisverzekering zit. Volgens verzekeraar NN valt de GLI niet onder het eigen risico. Hoe zo'n traject loopt, lees je bij het leefstijlprogramma GLI op overgewichtnederland.com.

Medische begeleiding bij overgewicht

Wil je meer begeleiding, dan kun je kijken naar medische begeleiding bij overgewicht. Dat programma wordt uitgevoerd door Overgewicht Nederland B.V.; in het team zitten volgens de aanbieder een arts, een leefstijlcoach en een psycholoog. Via deze site wordt niets voorgeschreven of verkocht; of een middel bij je past, beslist een arts.

Veel kilo's kwijt willen, zoals 15 kilo

Voor een vast tempo in de overgang hebben we geen betrouwbare bron. Ter vergelijking: in de studies die de Nederlandse richtlijn samenvatte, verloren vrouwen in de overgang met een dieet gemiddeld 6,55 kilo meer dan in de controlegroep. Wil je duidelijk meer kwijt, dan is begeleiding verstandig. Bij een BMI boven 40, of tussen 35 en 40 met een ernstige bijkomende aandoening, kan ook een maagverkleining ter sprake komen; dat zijn de criteria van het Zorginstituut. Achtergrond vind je op maagverkleining-info.nl. Of het bij je past, beslissen de huisarts en de chirurg.