Overgang bloedtest thuis: wat hij meet en wat hij niet kan

Wat meet een thuis bloedtest voor de overgang?

Een hormoontest voor thuis werkt anders dan een urinetest. Je prikt zelf in je vinger, vangt een paar druppels bloed op in een buisje met bewaarvloeistof en stuurt dat per gewone post naar een laboratorium. Wij bekeken de overgangstest van PostYourLab, omdat die bovenaan deze pagina staat. Volgens de productpagina meet het lab drie hormonen: AMH, LH en FSH.

AMH, LH en FSH in gewone woorden

• AMH (anti-Müller-hormoon) wordt gemaakt door groeiende follikels in je eierstokken. De hoogte geeft een indicatie van de voorraad eicellen die je nog hebt.
• LH (luteïniserend hormoon) komt uit de hypofyse en speelt een rol bij de eisprong.
• FSH (follikelstimulerend hormoon) zet de follikels aan tot groei en helpt je cyclus te regelen. Werken je eierstokken minder, dan maakt je lichaam meer FSH aan.

De aanbieder schrijft dat een hoog LH samen met een verhoogd FSH kan wijzen op de menopauze. Let op het woord kan. Het is een aanwijzing, geen vaststelling.

Zo gaat de vingerprik

Je krijgt een brievenbuspakket met een video-instructie. Na het prikken registreer je je monster online en post je het terug. Het lab is volgens de site ISO-gecertificeerd. De uitslag staat binnen 5 werkdagen na ontvangst online; je krijgt een sms als hij klaar is. Een klinisch chemicus valideert de uitslag en je krijgt een toelichting bij de waarden. Een arts die met je meekijkt, noemt de productpagina niet. Dat gesprek voer je dus zelf, met je huisarts of een overgangsconsulente.

Overgangshormonen meten: wanneer heeft een bloedtest geen zin?

Voor de meeste vrouwen boven de 40 voegt een hormoonmeting weinig toe. De Nederlandse richtlijn Overgang en Werk van de NVAB, de vereniging van bedrijfsartsen, is daar kort over: bloed prikken om vast te stellen of een vrouw in de overgang is, is boven de 40 niet nuttig, vanwege de schommelingen. Je FSH kan deze week hoog zijn en volgende maand weer normaal. Eén meting is een foto van een bewegend beeld.

Ouder dan 45

De Britse richtlijn NG23 van NICE gaat nog een stap verder. Bij verder gezonde vrouwen boven de 45 met overgangsklachten stelt een arts de perimenopauze vast op basis van opvliegers en een onregelmatige cyclus, zonder laboratoriumonderzoek. NICE noemt ook welke metingen je in die leeftijd juist niet moet gebruiken om de overgang vast te stellen, waaronder AMH, inhibine en oestradiol. Een thuistest met AMH zegt dan dus niets wat je arts voor een diagnose nodig heeft.

Met hormonale anticonceptie of hormoontherapie

Slik je de pil, of gebruik je een implantaat of hormoonspiraal, dan is deze overgangstest volgens de aanbieder zelf niet geschikt. Dat geldt ook als je oestrogeen- of steroïdpreparaten gebruikt. NICE raadt een FSH-test af bij vrouwen met een combinatiepil of een hoge dosis progestageen. Daarbij kan hormonale anticonceptie volgens de NVAB je overgangsklachten maskeren. Wie in deze situatie zit en wil weten waar ze staat, heeft meer aan een gesprek met de huisarts.

De aanbieder zegt het zelf ook eerlijk: labonderzoek kan de overgang ondersteunen, maar niet vaststellen.

Wanneer kan een hormoontest wel iets toevoegen?

Er zijn situaties waarin een arts wel naar hormonen kijkt. NICE noemt er twee waarin een FSH-test te overwegen is: als je tussen 40 en 45 bent met overgangsklachten en een veranderde cyclus, en als je jonger bent dan 40 en de arts een vroege overgang vermoedt. Volgens de NVAB komt ongeveer 2 op de 100 vrouwen voor hun 40e in de overgang.

Herken je jezelf daarin, dan is de huisarts de betere eerste stap dan een thuistest. Een vroege overgang vraagt om meer dan één meting: de arts kijkt naar je hele verhaal, herhaalt zo nodig het onderzoek en bespreekt met je wat de uitkomst voor jou betekent. Voor dat laatste doel raadt NICE af om routinematig AMH te gebruiken.

Wanneer kan een thuistest dan passen? Bijvoorbeeld als je jonger dan 45 bent, geen hormonale anticonceptie gebruikt, en uit nieuwsgierigheid een eerste indruk wilt voordat je een afspraak maakt. Ga er dan wel mee naar je huisarts, zeker als de uitslag afwijkt. Neem de uitslag mee als extra informatie, niet als diagnose.

Bloedtest, urinetest of online test: welke check past bij je vraag?

Drie soorten zelftests worden vaak door elkaar gehaald. Een urinetest uit de drogisterij zoekt alleen naar verhoogd FSH op één dag. Volgens de Amerikaanse FDA vindt zo'n test verhoogd FSH ongeveer 9 van de 10 keer, maar stelt hij de menopauze of perimenopauze niet vast. Ochtendurine, veel water drinken en de pil of hormoontherapie beïnvloeden de uitslag. Meer daarover lees je op de pagina over de menopauze test. Een thuis bloedtest meet drie hormonen tegelijk, maar heeft dezelfde grens. Onze gratis online overgangstest meet geen hormonen. Hij kijkt naar je leeftijd, je cyclus, je anticonceptie en je klachten, en geeft een fase-inschatting met een samenvatting voor je arts.

Hoe ver ben je in de overgang?

Je fase lees je vooral af aan je menstruatie, niet aan je bloed. De NVAB gebruikt deze indeling:

• Perimenopauze: je menstruaties veranderen, bijvoorbeeld korter of langer tussen twee bloedingen, tot 1 jaar na je laatste menstruatie.
• Menopauze: je allerlaatste menstruatie, die je pas achteraf kent, na 12 maanden zonder bloeding.
• Postmenopauze: de periode vanaf 1 jaar na die laatste menstruatie.

Houd daarom een paar maanden bij wanneer je ongesteld bent en welke klachten je hebt. Dat overzicht vertelt je arts vaak meer dan een hormoonwaarde. In de tabel hieronder zie je de opties naast elkaar.

Uitslag van je hormoontest bespreken: huisarts of overgangsconsulente

Heb je de test gedaan, dan krijg je getallen met een toelichting. Die getallen zijn pas zinvol naast je leeftijd, je cyclus en je klachten. Bespreek ze daarom met iemand die dat geheel kan overzien.

• Huisarts: bij een afwijkende uitslag, als je jonger bent dan 45, bij klachten die je dag bepalen, of als je wilt weten of je met anticonceptie kunt stoppen. Stop daar nooit mee op basis van een thuistest.
• Overgangsconsulente: voor uitleg over je klachten en praktisch advies over slaap, voeding en leefstijl. Lees eerst wat een overgangsconsulent voor je kan doen en zoek daarna een overgangsconsulente bij jou in de gemeente.

Bloedverlies na een jaar zonder menstruatie, heel heftig bloedverlies of langdurige somberheid horen niet bij een thuistest maar bij de huisarts, zonder af te wachten.

Eerlijk over onze link

Bestel je via de knoppen op deze pagina, dan kunnen wij daar een vergoeding voor ontvangen. Een eventuele vergoeding verandert niets aan wat we je hier vertellen: daarom staat bovenaan dat de test de overgang niet vaststelt, en dat je hem boven de 45 meestal niet nodig hebt.

Hormoonwaarden en je gewicht in de overgang

Veel vrouwen hopen dat een hormoontest verklaart waarom de kilo's erbij komen. Dat doet hij niet. Volgens The Menopause Society is ouder worden de belangrijkste drijver van gewichtstoename; dalend oestrogeen zorgt er vooral voor dat vet zich meer rond je buik opslaat. Een hoog FSH bevestigt hooguit dat je eierstokken minder actief zijn, en verandert niets aan wat helpt bij je gewicht.

Kom je onverklaarbaar snel aan, of ben je ook heel moe, dan zijn andere bloedwaarden vaak relevanter, zoals je schildklier of je bloedsuiker. Op de pagina welke bloedwaarden zinvol zijn bij aankomen lees je welke dat zijn en wanneer je ze via de huisarts laat meten. Wil je weten welke hulp bij afvallen bij jou past, doe dan de afvaltest voor vrouwen in de overgang. Die kijkt naar je BMI, je buikomvang en je overgangsfase. Een tweede vragenlijst vind je op de afvaltest van overgewichtnederland.com.

Via deze site wordt niets voorgeschreven of verkocht. Of een behandeling bij je past, bespreek je met een arts.