Overgangstest: ben ik in de overgang?

Zo werkt de online overgangstest: je situatie en je cyclus

De test bestaat uit vijf stappen. De eerste twee gaan over je situatie en je menstruatie, want daarop baseert hij de fase-inschatting.

Stap 1: leeftijd, anticonceptie en baarmoeder

Je vult je leeftijd in en geeft aan of je hormonale anticonceptie gebruikt, zoals de pil, een hormoonspiraal, de ring of de prikpil. Ook vraagt de test of je baarmoeder is verwijderd. Dat is geen detail. Volgens de NVAB-richtlijn Overgang en Werk kan hormonale anticonceptie de klachten van de overgang maskeren, en telt het wegblijven van de menstruatie door anticonceptie niet mee voor de regel van 12 maanden. Zonder baarmoeder heb je geen menstruatie meer, dus ook dan zegt je cyclus niets over je fase. In beide situaties leidt de test je fase niet af uit je cyclus en kijkt hij alleen naar je leeftijd en je klachten.

Stap 2: hoe je menstruatie verloopt

Je kiest uit vier antwoorden: nog regelmatig, korter of langer of onregelmatig, langer dan 12 maanden geen menstruatie, of weet ik niet. Daaruit maakt de test een fase-inschatting volgens de NVAB-definities:

• Perimenopauze: de periode voor de menopauze waarin je menstruaties veranderen, tot 1 jaar na de laatste menstruatie.
• Menopauze: je laatste menstruatie. Die stel je pas achteraf vast, na 12 maanden zonder menstruatie.
• Postmenopauze: de periode vanaf 1 jaar na de laatste menstruatie.

Ben je jonger dan 40 en is je cyclus veranderd of heb je klachten, dan verwijst de test je altijd naar de huisarts. Een overgang voor je 40e komt volgens de NVAB voor bij ongeveer 2 op de 100 vrouwen en verdient een eigen gesprek. Meer over gemiddelde leeftijden en hoe lang elke fase duurt, lees je in de uitleg over leeftijd en duur van de overgang.

Overgangsklachten in kaart: vijftien klachten en alarmsignalen

Stap 3: vijftien klachten, gescoord op hinder

Bij elke klacht kies je geen, soms, of vaak of hinderlijk. Het gaat om opvliegers, nachtzweten, slecht slapen, vermoeidheid, prikkelbaar zijn of stemmingswisselingen, somberheid, vergeetachtigheid of moeite met concentreren, gewrichts- of spierpijn, hartkloppingen, hoofdpijn, een droge vagina of pijn bij het vrijen, minder zin in seks, blaasklachten of urineverlies, en gewichtstoename of een dikkere buik.

De test groepeert die klachten in vijf clusters: warmte, slaap en energie, stemming en hoofd, lichaam en gewicht, en intiem en blaas. Per cluster zie je een balk. Zo zie je in een oogopslag waar het zwaartepunt ligt. De NVAB-richtlijn noemt dezelfde soorten klachten, van opvliegers en nachtzweten tot slaapproblemen, concentratieproblemen, hoofdpijn, pijn in spieren en gewrichten en veranderingen in lichaamssamenstelling en vetverdeling.

Stap 4: alarmsignalen gaan altijd voor

Sommige klachten horen niet in een profiel thuis, maar bij een arts. De test vraagt daarom apart naar:

• bloedverlies na meer dan 12 maanden zonder menstruatie;
• erg heftig of langdurig bloedverlies;
• bloedverlies na het vrijen;
• langer dan twee weken somber zijn of geen uitweg meer zien.

Kruis je een van deze aan, dan staat dat bovenaan je uitslag, voor de fase en het klachtenprofiel. Bloedverlies na de menopauze moet volgens de Noord-Ierse overheidsinformatie altijd door een huisarts worden nagekeken, ook als het om een beetje gaat. De NVAB adviseert bij onregelmatig bloedverlies verwijzing naar de huisarts om andere oorzaken uit te sluiten. Bij langdurige somberheid of geen uitweg zien noemt de test je huisarts en 113 Zelfmoordpreventie, gratis bereikbaar via 0800-0113.

Je uitslag: fase, klachtenprofiel en een samenvatting voor de huisarts

Stap 5 is de uitslag. Die bestaat uit vier delen. Eerst de fase-inschatting, of de melding dat je fase niet uit je cyclus is af te leiden. Daarna je klachtenprofiel met de balken per cluster. Dan wat hinder betekent: geef je klachten op als vaak of hinderlijk, dan is dat een reden om behandelopties te bespreken met je huisarts of een overgangsconsulente die je klachten met je doorneemt. Tot slot krijg je links naar pagina's die passen bij je antwoorden, bijvoorbeeld over slaap, buikvet of hormonen.

De samenvatting meenemen

Onderaan staat een korte samenvatting die je kunt printen of kopiëren. Daarin staan je leeftijd, je cyclus, de fase-inschatting en de klachten die je als vaak of hinderlijk hebt aangegeven. Neem hem mee naar je afspraak. Een consult is kort en het helpt als je niet ter plekke hoeft te bedenken welke klachten je de afgelopen maanden had.

Wat er met je antwoorden gebeurt

Niets. De test rekent alles uit in je eigen browser. Er wordt niets opgeslagen en niets verstuurd. Je hoeft geen e-mailadres in te vullen en er komt geen product of nieuwsbrief uit.

Waarom deze ben ik in de overgang test anders is dan veel zelftests

Veel online zelftests vragen per klacht ja of nee en tellen de vinkjes op. Wie veel aanvinkt, zit volgens zo'n test in de overgang. Dat zegt weinig, want vermoeidheid of hoofdpijn kunnen ook andere oorzaken hebben. Deze test pakt het anders aan:

• Mate van hinder in plaats van ja of nee. Een klacht die je soms hebt, weegt anders dan een klacht die je dag bepaalt.
• Rekening met anticonceptie en baarmoeder. Gebruik je hormonale anticonceptie of is je baarmoeder verwijderd, dan doet de test geen uitspraak op basis van je cyclus.
• Alarmsignalen eerst. Klachten die een arts moet beoordelen, komen voor elke inschatting.
• Geen product of nieuwsbrief als uitkomst. De uitslag eindigt bij je huisarts, een overgangsconsulente of informatie, niet bij een aankoop.
• Bronnen erbij. De fase-indeling volgt de NVAB-richtlijn en je ziet onderaan deze pagina welke bronnen zijn gebruikt.

Wil je een tweede blik met een andere opzet, dan kun je ook de andere overgangscheck van onze partnersite invullen.

Hoe betrouwbaar zijn overgangstesten en overgang uit bloedonderzoek?

Een online test stelt geen diagnose. Hij ordent wat jij invult. De fase-inschatting is zo goed als je antwoorden over je cyclus, en klachten zeggen niet vanzelf dat ze door de overgang komen. Daarom is de uitslag een startpunt voor een gesprek, geen eindoordeel.

Waarom een bloedtest meestal niet helpt

Veel vrouwen denken dat bloedonderzoek wel zekerheid geeft. De NVAB-richtlijn is daar duidelijk over: 'Bloed prikken om vast te stellen of een vrouw in de overgang is, is bij vrouwen boven de 40 niet nuttig (schommelingen).' Je hormoonwaarden wisselen in deze periode sterk, dus een momentopname zegt weinig. Boven de 40 kijkt een arts daarom vooral naar je leeftijd, je cyclus en je klachten. Dat zijn precies de gegevens die de test met je verzamelt.

Ben je jonger dan 40, dan ligt dat anders: dan bepaalt je huisarts welk onderzoek nodig is.

Overgangsklachten en je gewicht

Op deze site draait het om gewicht, en dat staat niet los van je klachtenprofiel. De NVAB-richtlijn schrijft dat overgangsklachten bij vrouwen met overgewicht zich heviger kunnen presenteren. Tegelijk helpt afvallen volgens dezelfde richtlijn niet aantoonbaar tegen opvliegers. Afvallen is dus geen behandeling van overgangsklachten, maar wel goed voor je gezondheid.

De Menopause Society noemt ouder worden de belangrijkste drijver van gewichtstoename; dalend oestrogeen zorgt er vooral voor dat vet zich meer rond je buik opslaat. Slecht slapen en veel stress hangen volgens dezelfde bron samen met aankomen. Scoort je profiel hoog op slaap en energie, dan is de pagina over slapeloze nachten en je gewicht een logische volgende stap. Scoort lichaam en gewicht hoog, lees dan verder over aankomen in de overgang. Twijfel je over hormonen, kijk dan wat bekend is over hormoontherapie en gewicht.

Wil je weten welke hulp bij afvallen bij jou past, doe dan daarna de afvaltest. Die kijkt naar je BMI en buikomvang. Via deze site wordt niets voorgeschreven of verkocht: welke behandeling bij jou past, beslist een arts.