Overgangsconsulent: wat ze doet en wanneer je er iets aan hebt

Wat doet een overgangsconsulente?

Volgens Zorgwijzer is een overgangsconsulent een verpleegkundige met een BIG-registratie die zich verder heeft geschoold in de overgang. Overstappen.nl omschrijft haar als meestal een verpleegkundige die gespecialiseerd is in de overgang en aanvullende begeleiding biedt naast de huisarts. Volgens Overstappen.nl geeft ze advies over leefstijl, voeding, slaap en behandelmogelijkheden, en werkt ze vaak samen met je huisarts. Elke consulent heeft daarbij haar eigen aanpak.

Veel vrouwen zoeken een consulente omdat ze al hun klachten naast elkaar willen leggen: slecht slapen, stemming, opvliegers en ook hun gewicht. Hoe lang een consult duurt en wat het kost, verschilt per praktijk. Vraag dat na voordat je een afspraak maakt, zodat je weet of er genoeg ruimte is voor jouw vragen.

Twijfel je of je klachten bij de overgang horen, lees dan eerst over wanneer de overgang begint en hoe lang ze duurt.

Overgangsconsulent, huisarts of gynaecoloog: wie doet wat?

De drie zorgverleners vullen elkaar aan. Wie je het eerst nodig hebt, hangt af van je klachten.

De huisarts als eerste aanspreekpunt

Je huisarts kent je medische geschiedenis en je medicijnen. Zij beoordeelt of klachten bij de overgang passen of dat er iets anders speelt, zoals een schildklierprobleem of een bijwerking van medicijnen. Ook voor een verwijzing naar een gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) of naar een specialist ga je naar de huisarts. Een gesprek over hormoontherapie of andere medicijnen voer je met een arts.

De gynaecoloog voor specialistische zorg

Bij complexe klachten of als er meer onderzoek nodig is, kan de huisarts je verwijzen naar een gynaecoloog in het ziekenhuis.

De overgangsconsulente als aanvulling

De consulente werkt naast de huisarts, niet in plaats van. Ze richt zich op uitleg en leefstijl en kan je helpen om voorbereid naar je huisarts te gaan. Heb je klachten die niet passen bij de overgang, zoals bloedverlies na de menopauze, dan hoort dat bij de huisarts.

Wordt een overgangsconsulent vergoed door je zorgverzekering?

Zowel Overstappen.nl (bijgewerkt 22 oktober 2026) als Zorgwijzer (bijgewerkt 31 augustus 2026) schrijven dat consulten bij een overgangsconsulente niet uit de basisverzekering worden vergoed. Een aanvullende verzekering vergoedt ze soms wel, vaak met een maximumbedrag per jaar. In het overzicht van Zorgwijzer staan ook verzekeringen die het helemaal niet vergoeden.

Voorwaarden in je polis

Verzekeraars stellen vaak eisen aan de consulent. Volgens beide sites moet ze vaak aangesloten zijn bij een erkende organisatie. Beide noemen de VVOC, een vereniging voor verpleegkundig overgangsconsulenten. Zorgwijzer noemt daarnaast andere organisaties die verzekeraars erkennen, zoals de MBOG. Welke organisatie jouw verzekeraar erkent, staat in je polis.

Verwijzing en eigen risico

Een verwijzing van de huisarts is volgens deze sites meestal niet nodig. Zorgwijzer schrijft dat het eigen risico niet geldt als het consult uit je aanvullende verzekering wordt betaald. Vergoedingen veranderen per jaar, dus kijk in je polis wat er in jouw situatie wordt vergoed, en vraag bij twijfel je verzekeraar.

Een overgangsconsulent bij gewichtsklachten in de overgang

Kom je aan in de overgang, dan kan een consulente helpen om het grotere plaatje te zien. The Menopause Society noemt ouder worden de belangrijkste drijver van gewichtstoename en schrijft dat dalend oestrogeen vet naar de buik verschuift. Daarnaast hangen slecht slapen en veel stress samen met aankomen. Juist die combinatie van klachten kun je met een consulente in samenhang bespreken.

Verwacht geen afslankprogramma. Een overgangsconsulente kan je advies geven over leefstijl en je doorverwijzen of terugsturen naar de huisarts, maar ze is geen diëtist en geen arts. Wil je gericht afvallen, dan heb je vaak meer aan een diëtist, een GLI of medische begeleiding bij overgewicht. De Nederlandse richtlijn over obesitas tijdens de overgang adviseert overigens geen ander leefstijladvies dan bij overgewicht zonder overgangsklachten.

Goed om te weten: volgens de NVAB-richtlijn Overgang en Werk kunnen overgangsklachten bij vrouwen met overgewicht heviger zijn, terwijl afvallen opvliegers niet aantoonbaar verbetert. Afvallen is dus vooral goed voor je gezondheid op lange termijn, niet per se een oplossing voor opvliegers.

Hoe vind je een goede overgangsconsulente?

Consulenten werken elk op hun eigen manier. Let daarom bij je keuze op een paar dingen:

• Is ze verpleegkundige met een BIG-registratie? Dat kun je controleren in het BIG-register.
• Is ze aangesloten bij een beroepsvereniging die je verzekeraar erkent?
• Werkt ze samen met je huisarts en stuurt ze je terug bij klachten die buiten haar vak vallen?
• Is ze open over wat een consult kost en hoe lang het duurt?
• Verkoopt ze zelf producten of supplementen? Wees dan extra kritisch op het advies.

Vraag ook je huisarts of de praktijk samenwerkt met een overgangsconsulente in de buurt. Over supplementen die soms in consulten ter sprake komen, lees je meer bij supplementen en afvallen in de overgang.

Zo bereid je een consult voor

Je haalt meer uit een afspraak als je vooraf een paar dingen op papier zet. Houd twee tot vier weken bij welke klachten je hebt en wanneer: opvliegers, slapen, stemming, menstruatie en eetmomenten. Schrijf op welke medicijnen en supplementen je gebruikt, en noteer je gewicht en buikomvang als je die wilt bespreken. Zet je drie belangrijkste vragen bovenaan, zodat die zeker aan bod komen. Dat overzicht kun je daarna ook meenemen naar je huisarts.

Andere routes als je overgewicht hebt in de overgang

Een overgangsconsulente is een van de mogelijke routes. Bij overgewicht zijn er ook andere. Via je huisarts kun je mogelijk deelnemen aan een GLI, die sinds 2019 in het basispakket zit. Volgens de polisvoorwaarden van een verzekeraar geldt dat bij een BMI van 25 tot 35 met een buikomvang van 88 centimeter of meer, of met een aandoening die met overgewicht samenhangt, of bij een BMI van 35 of hoger. Controleer altijd je eigen polis.

Op overgewichtnederland.com lees je meer over afvallen in de overgang met begeleiding. Wil je eerst weten welke route bij je past, doe dan de afvaltest: die geeft richting, geen diagnose. Via deze site wordt niets voorgeschreven of verkocht; welke behandeling bij je past, bespreek je met een arts.