Afvalmedicatie in de overgang: wat je moet weten

Welke afslankmedicijnen er zijn: GLP-1 en GIP/GLP-1

De medicijnen die nu het meest besproken worden, werken via darmhormonen die betrokken zijn bij verzadiging en bloedsuiker. Er zijn twee groepen:

• GLP-1-agonisten, zoals semaglutide en liraglutide.
• GIP/GLP-1-agonisten, met als werkzame stof tirzepatide.

Volgens het Europese geneesmiddelenbureau EMA wordt tirzepatide eenmaal per week onder de huid van buik, dij of bovenarm geïnjecteerd met een voorgevulde pen. Daarom spreken veel mensen over afvalinjecties.

Diabetesmiddel of middel voor gewichtsbeheersing

Semaglutide zit ook in een middel dat geregistreerd is als diabetesmiddel, niet als afslankmiddel (Ozempic). Voor gewichtsbeheersing bestaat een apart geregistreerd product met dezelfde werkzame stof. Zoek je online op een merknaam in combinatie met de overgang, dan kom je vaak verhalen tegen waarin die twee door elkaar lopen. Het verschil is belangrijk, omdat registratie bepaalt voor wie een middel bedoeld is.

Welke middelen vergoed worden, lees je op de pagina welke afvalinjecties worden vergoed.

Voor wie afslankmiddelen bedoeld zijn: de Europese criteria

De EMA hanteert voor semaglutide bij gewichtsbeheersing en voor tirzepatide dezelfde grenzen: een BMI van 30 of hoger, of een BMI van 27 tot 30 met minstens één gewichtsgerelateerde aandoening. Welke aandoeningen daarbij meetellen en of dat bij jou speelt, beoordeelt je arts.

Altijd naast leefstijl

In de EMA-registratie van tirzepatide staat dat het middel bedoeld is als aanvulling op een caloriebeperkt dieet en meer lichamelijke activiteit. Medicatie vervangt leefstijl dus niet. In STEP-1 kregen alle deelnemers ook leefstijlbegeleiding.

Wat betekent dit in de overgang?

Overgang alleen is geen reden voor afslankmedicatie. Het gaat om je BMI en je gezondheid. Weet je je BMI niet, gebruik dan de BMI-rekenhulp of de rekentool voor gewicht en buikomvang. Een BMI boven de grens betekent niet automatisch dat medicatie de juiste keuze is. Dat is een afweging die je met een arts maakt.

Wat studies laten zien over GLP-1-middelen bij vrouwen

De twee bekendste studies hadden veel vrouwen als deelnemer, maar ze keken niet apart naar de overgang.

Studiecijfers

• STEP-1 (NEJM 2021): deelnemers met semaglutide verloren na 68 weken gemiddeld 14,9 procent van hun lichaamsgewicht, tegen 2,4 procent met placebo. Van de deelnemers was 73 procent vrouw, de gemiddelde leeftijd was 46 jaar.
• SURMOUNT-1 (NEJM 2022): deelnemers met tirzepatide verloren na 72 weken gemiddeld 15 tot 20,9 procent, afhankelijk van de groep, tegen 3,1 procent met placebo. Van de deelnemers was 67,5 procent vrouw.

Dit zijn gemiddelden. Sommige deelnemers verloren veel meer, anderen weinig. De samenvatting van SURMOUNT-1 meldt dat gegevens over de lange termijn nog worden afgewacht.

De overgangsfase: alleen een persbericht

In 2026 presenteerde de fabrikant van semaglutide op het Europees obesitascongres (ECO) een post-hoc analyse naar overgangsfase. Volgens dat persbericht van de fabrikant was het gewichtsverlies vergelijkbaar bij vrouwen voor, tijdens en na de overgang. Een post-hoc analyse is achteraf gedaan in bestaande studiedata, en dit is gepresenteerd door de partij die het middel verkoopt. Zie het daarom als een eerste aanwijzing, niet als hard bewijs.

Nadelen en bijwerkingen van afslankmedicatie

Tegenover het gewichtsverlies staan nadelen die net zo serieus zijn.

Maag en darmen

Volgens de EMA zijn de meest voorkomende bijwerkingen van tirzepatide misselijkheid, braken, buikpijn, verstopping en diarree. Die kunnen bij meer dan 1 op de 10 mensen voorkomen. Ze zijn volgens de EMA meestal mild tot matig en ontstaan vaak kort na het verhogen van de dosis. In STEP-1 stopte 4,5 procent van de deelnemers met semaglutide vanwege maag-darmklachten, tegen 0,8 procent met placebo. In SURMOUNT-1 stopte 4,3 tot 7,1 procent met tirzepatide door bijwerkingen, tegen 2,6 procent met placebo. Ernstige ongewenste voorvallen kwamen in STEP-1 voor bij 9,8 procent met semaglutide, tegen 6,4 procent met placebo.

Spieren, kosten en volhouden

Vrouwen verliezen volgens The Menopause Society na hun dertigste al 3 tot 8 procent spiermassa per decennium. Afvallen in de overgang vraagt dus extra aandacht voor je spieren, met twee keer per week krachttraining als advies van dezelfde vereniging. Daarnaast speelt geld mee: semaglutide bij obesitas wordt volgens het stroomschema van Zorgverzekeraars Nederland (versie 1 oktober 2025) niet vergoed, ook niet na een leefstijlprogramma. Wat er gebeurt als je stopt, en hoe lang je een middel gebruikt, bespreek je vooraf met je arts.

De volledige lijst met bijwerkingen en wie een middel niet mag gebruiken, staat in de bijsluiter.

Afvalmiddelen online bestellen: waar de inspectie voor waarschuwt

Er zijn veel websites die afslankmedicatie aanbieden na een online vragenlijst. Volgens Kassa (februari 2026) stelt de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) dat nieuwe patiënten altijd door de arts gebeld of gezien moeten worden. De inspectie startte een onderzoek naar online constructies waarbij websites via samenwerkende artsen en apotheken medicijnen verkopen, waaronder afslankmedicatie. Volgens Kassa vindt in zo'n constructie nergens een medische controle plaats en kent de voorschrijvende arts de patiënt niet; een aanbieder bestrijdt dat.

Waarom informatie over medicijnen neutraal moet zijn

Publieksreclame voor receptgeneesmiddelen is in Nederland verboden. De Raad van State oordeelde in 2023 dat ook objectieve informatie als reclame kan gelden. In augustus 2026 meldde de NOS dat de IGJ media beboette voor niet-neutrale artikelen over afslankmiddelen. Daarom vind je op deze site geen merknamen in koppen, geen prijzen en geen aanbiedingen.

Via deze site wordt niets voorgeschreven of verkocht. Of een middel bij je past, beslist een arts die je persoonlijk heeft gesproken.

Medicatie, leefstijl of allebei: een afweging met je arts

Voor veel vrouwen in de overgang is de eerste stap niet medicatie, maar een goed gesprek met de huisarts. Die kijkt naar je BMI, buikomvang, bloeddruk, bloedsuiker en medicijnen. Soms speelt een ander medicijn mee in je gewicht; daarover lees je meer op de pagina over medicatie die gewichtstoename geeft.

Routes die je kunt bespreken

• De gecombineerde leefstijlinterventie (GLI), die in het basispakket zit.
• Begeleiding door een diëtist of leefstijlcoach.
• Medische begeleiding bij overgewicht, waarbij een arts ook beoordeelt of medicatie past.

Meer achtergrond over medicijnen bij obesitas vind je op de partnersite onder medicijnen bij obesitas. Wil je weten welke route bij jou past, doe dan eerst de afvaltest.