GLI in de overgang: wat het leefstijlprogramma je kan brengen

Wat is een gecombineerde leefstijlinterventie?

De gecombineerde leefstijlinterventie, kortweg GLI, combineert drie dingen: gezonder eten, meer bewegen en ander gedrag. Volgens de Richtlijn Overgewicht en obesitas bij volwassenen (2023) horen slaap en stress er ook bij, en krijg je zelf zoveel mogelijk de regie. De Beweegrichtlijnen en de richtlijnen Goede Voeding zijn de leidraad. Een leefstijlcoach voert het programma uit. Sinds 2019 zit de GLI in het basispakket.

Er is niet één GLI. Het RIVM noemt negen programma's die vanuit de basisverzekering vergoed worden. Welk programma je kunt volgen, hangt af van het aanbod in je regio. Afhankelijk van het programma krijg je lessen in een groep, individuele afspraken of een mix van beide.

Wat een GLI laat werken

Het RIVM zette in 2019 de werkzame elementen op een rij. Groepssessies bieden steun en een gezonde vorm van wedijver. Wie eten en gewicht consequent bijhoudt, verliest het meest. Sociale steun, meestal van familie, gaf in onderzoek gemiddeld 3,0 kilo extra gewichtsverlies in twaalf maanden. En een langere behandelduur met regelmatig contact is de sterkste verklaring voor gewichtsbehoud op de lange termijn.

Voor wie zijn GLI-programma's? De criteria op een rij

Je komt in aanmerking als je volwassen bent en door je gewicht minstens een matig verhoogd gezondheidsrisico hebt. In de polisvoorwaarden van een zorgverzekeraar voor 2026 komt dat neer op:

• een BMI van 25 tot 35 met een buikomvang van 88 centimeter of meer;
• een BMI van 25 tot 35 met een aandoening die samenhangt met overgewicht;
• een BMI van 35 of hoger.

Controleer de voorwaarden in je eigen polis. Je BMI en buikomvang reken je uit met de rekentool voor BMI en middelomtrek.

Waarom je buikomvang in de overgang telt

Dalend oestrogeen bevordert volgens The Menopause Society de opslag van vet in de buik. Daardoor kan je buikomvang de grens van 88 centimeter passeren terwijl je BMI nog onder de 30 ligt. Juist die combinatie geeft toegang tot de GLI. Meet dus niet alleen je gewicht, maar ook je buik.

Wanneer een andere vorm past

Bij een BMI van 35 tot 40 met een vergrote buikomvang of ziekte, of een BMI vanaf 40, adviseert de richtlijn een verwijzing naar een gespecialiseerde GLI te overwegen. Ook een psychiatrische achtergrond kan een reden zijn voor een intensievere aanpak. Bij een vermoeden van een eetstoornis gaat de verwijzing terug naar de huisarts. Hoe de GLI zich verhoudt tot medicijnen en chirurgie, staat in de treden van obesitasbehandeling.

Verwijzing en vergoeding van het leefstijlprogramma

Voor vergoeding heb je een verwijzing nodig. Meestal komt die van je huisarts. Volgens het inkoopbeleid van een zorgverzekeraar mogen in 2026 ook bedrijfsartsen en medisch specialisten aangeven dat een GLI past. Zonder verwijzing kun je volgens het RIVM ook meedoen, maar dan betaal je zelf.

Met verwijzing valt de GLI onder de basisverzekering. Volgens de polisvoorwaarden van een verzekeraar telt het programma niet mee voor je eigen risico, dat in 2026 385 euro is. Kijk in je eigen polis welke voorwaarden jouw verzekeraar stelt aan de aanbieder.

Wat de huisarts vooraf doet

Een GLI start volgens de richtlijn pas na een volledige diagnostische fase. Je huisarts kijkt dus eerst naar oorzaken en ziekten die meespelen. Wat zo'n onderzoek inhoudt, lees je bij de medische route bij afvallen in de overgang.

Duur en opbouw van een GLI

Elk programma duurt volgens het RIVM ongeveer twee jaar en bestaat uit een behandelfase en een onderhoudsfase. Een informatietekst van een huisartsenpraktijk (2026) beschrijft het zo: zes maanden tot een jaar basisprogramma, daarna een onderhoudsfase. In de eerste fase zie je je coach of groep vaker. In de onderhoudsfase zit er meer tijd tussen de afspraken en oefen je om het zelf vol te houden.

De richtlijn adviseert minimaal een jaar en noemt twee jaar een duur die deelnemers als prettig ervaren. Na afloop houdt de zorg niet op. Obesitas is volgens de richtlijn een chronische ziekte, dus monitoring blijft nodig, bijvoorbeeld met een jaarlijkse controle bij de huisarts.

Resultaten van de GLI volgens het RIVM

Het RIVM volgt de GLI met een landelijke monitor. De belangrijkste cijfers op een rij:

• Sinds 2019 zijn ongeveer 121.000 mensen gestart, volgens gegevens tot 1 juni 2024.
• Wie het programma afrondt, verliest gemiddeld ongeveer 5% van het lichaamsgewicht. Bij deelnemers zonder gewichtsverlagende medicijnen was dat 4,4%. De buikomvang daalde met bijna 5%.
• 47% van de afronders verloor minstens 5% van het gewicht (bericht juni 2024).
• De kwaliteit van leven steeg gemiddeld 13 punten op een schaal van 0 tot 100.
• Ongeveer 60% rondt het hele programma af. In het eerste jaar vallen iets meer mensen uit (27%) dan in het tweede jaar (20%) (bericht september 2025).

Deze cijfers gaan over alle deelnemers, niet specifiek over vrouwen in de overgang. Als redenen om te stoppen noemt het RIVM een programma dat niet aansluit bij je behoeften, geen goede klik met de coach of groep, en mentale of fysieke problemen. Het RIVM pleit daarom voor meer maatwerk.

Wat onderzoek bij vrouwen in de overgang laat zien

Voor deze groep zijn er minder studies. De richtlijn vat een meta-analyse samen: bij vrouwen in en na de overgang gaf een voedingsaanpak gemiddeld 6,55 kilo meer gewichtsverlies dan geen interventie, en meer bewegen 3,49 kilo. Een systematische review uit 2014 vond drie studies. De enige studie van hogere kwaliteit, een gerandomiseerd onderzoek, wijst erop dat bewegen in combinatie met een voedingsaanpak de toename van lichaamsvet in deze fase kan afremmen. Of een leefstijlprogramma ook overgangsklachten vermindert, is volgens de richtlijn nog niet onderzocht.

Een GLI in de menopauze: tips om het vol te houden

• Vertel je coach over je overgangsklachten. Opvliegers en slecht slapen beïnvloeden je energie. Verstoorde slaap houdt obesitas volgens de richtlijn in stand, dus slaap verdient een plek in je plan.
• Kies voor matig minder eten, niet streng. De richtlijn raadt sterke calorierestrictie af, omdat die de stofwisseling vertraagt en niet vol te houden is.
• Train ook je spieren. The Menopause Society adviseert minstens 150 minuten matig intensief bewegen per week plus twee keer per week krachttraining. Hoe je begint, lees je bij krachttraining voor vrouwen in de overgang.
• Houd bij wat je eet en weegt. Zelfmonitoring hoort bij de werkzame elementen.
• Betrek je omgeving. Steun van je partner of familie helpt aantoonbaar.
• Zeg het als het niet klikt. Een slechte match met coach of groep is een veelgenoemde reden om te stoppen. Bespreek het liever dan dat je afhaakt.

Meer uitleg over criteria, opbouw en vergoeding staat op de pagina over het leefstijlprogramma GLI op overgewichtnederland.com. Twijfel je of de GLI nu de juiste stap is? Doe de afvaltest voor vrouwen in de overgang of vergelijk de routes bij hulp bij afvallen in de overgang.